Opis projektu
W dniach 3-6 czerwca 2024 roku w Laboratorium Badań Medioznawczych UW przeprowadzono sondaż metodą CATI (ang. Computer Assisted Telephone Interview, czyli wywiad telefoniczny wspomagany komputerowo). Przez pięć dni badania zespołowi ankieterów udało się przeprowadzić wywiady z 1221 respondentami. Łączny czas pracy zespołu ankieterów wyniósł 192 godziny 8 minut i 59 sekund. Średni czas rozmowy (wywiad przeprowadzony z sukcesem) wyniósł 3 minuty i 44 sekundy.
Badanie sondażowe miało pomóc odpowiedzieć na pytanie, jak Polacy postrzegają opinie mediów, z których korzystają, w sprawie członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Kontekst, w jakim prowadziliśmy sondaż, to 20. rocznica akcesji Polski do UE.
Wszystkie przeprowadzone wywiady były kompletne, a respondenci spełniali założone w badaniu kryteria (pełnoletniość i zamieszkanie na terenie Polski). W związku z tym na etapie obliczeń nie wykluczono z bazy żadnego rekordu – 1221 stanowi podstawę procentowania w całym raporcie. Badanie składało się z metryczki dotyczącej socjodemograficznych cech osób badanych oraz części właściwej, podzielonej na cztery bloki tematyczne.
Pytania, które zadawaliśmy w sondażu, dotyczyły tego, jak – zdaniem ankietowanych – śledzone przez nich media prezentują wybrane zagadnienia. Co dziesiąty badany na pytanie o zadania UE udzielił odpowiedzi „trudno stwierdzić”. Około 20 proc. odpowiedzi odnosiło się do krytyki Unii, wskazując określenia takie jak „złodziejstwo”, „opresja”, „wspieranie silniejszych”, „podporządkowywanie jednych krajów innym”, „wynarodowienie”, „zajmowanie się samemu sobą (UE o UE)” czy „promowanie ideologii”.
Wśród najważniejszych zadań Unii Europejskiej Polacy – na bazie użytkowanych przez siebie mediów – przede wszystkim wskazywali na współpracę gospodarczą, ekonomiczną, wolny rynek i handel, przepływ dóbr i pracowników oraz politykę monetarną (waluta euro), co stanowiło ponad 18 proc. wskazań. Na drugim miejscu zwrócono uwagę na obronność, bezpieczeństwo i utrzymanie pokoju w Europie (16 proc.). Na trzecim miejscu znalazła się ochrona środowiska i przeciwdziałanie katastrofie klimatycznej (w tym Polski Zielony Ład) – 13 proc. Na czwartym miejscu wskazano wspólnotę polityczną i wspólnotę wartości, obejmującą logikę zjednoczenia i federalizacji (tworzenia superpaństwa), dalszą integrację oraz traktowanie Brukseli jako mediatora w ramach UE.
Im niższe wykształcenie, tym większa trudność w określeniu zadań, jakie spełnia Unia Europejska według mediów, z których korzystał respondent. W przypadku pytania o to, kto jest sojusznikiem Polski w Unii Europejskiej według mediów, które konsumują, ankietowani byli podzieleni. 40 proc. wskazało, że najważniejszym sojusznikiem według ich źródeł są Niemcy. Jednak niemal tyle samo ankietowanych (36 proc.) odpowiedziało, że żaden kraj nie jest naszym sojusznikiem. Na kolejnych miejscach znalazły się Francja (8 proc.), Węgry (5 proc.) oraz Włochy, Litwa, Czechy i Belgia, które uzyskały po 2 proc. wskazań. Tylko 1 proc. ankietowanych wskazał Hiszpanię oraz Słowację.
60 proc. badanych uważa, że media, z których korzystają, opowiadają się za przystąpieniem Ukrainy do Unii Europejskiej. Jedynie 6 proc. respondentów zauważyło, że w śledzonych przez nich mediach pojawia się odpowiedź „zdecydowanie nie” lub „raczej nie”. 26 proc. badanych wybrało odpowiedź „trudno stwierdzić”.
Respondenci biorący udział w badaniu wskazywali również, z których mediów korzystają najczęściej. W tradycyjnych środkach komunikacji dominującym medium jest telewizja, natomiast spośród nowych mediów ankietowani najczęściej wymieniali portale internetowe. Kolejne miejsce zajmowały konkretne kanały w serwisie YouTube. W przypadku portali najczęściej wskazywano Onet.pl i Wp.pl. Na podium znalazła się jeszcze Interia.pl, ale z dużym dystansem. Wspominano także Gazeta.pl oraz Oko.press. Wśród aplikacji i portali społecznościowych najczęściej wymieniano Facebook, YouTube, X (d. Twitter), Instagram oraz TikTok. W kategorii radia dominowało RMF FM, na drugim miejscu znalazło się TOK FM, a następnie Pierwszy i Drugi Program Polskiego Radia oraz Antyradio. Wśród prasy najczęściej wskazywano Gazetę Wyborczą, a kolejne miejsca zajęły tygodniki Polityka, Newsweek, Angora oraz Rzeczpospolita. Wśród kont na platformach społecznościowych wyróżnił się Kanał Zero.
Zdecydowana większość badanych (88 proc.) udzieliła odpowiedzi, podając nazwy konkretnych mediów. Kolejne dwie grupy badanych wskazały konkretny typ medium bez sprecyzowania marki medialnej (6 proc.) lub konkretne programy i autorskie kanały w mediach społecznościowych (5 proc.). W klasyfikacji według typów mediów wyraźnie dominowała telewizja (47 proc. wskazań), a na kolejnych miejscach znalazły się portale internetowe (18 proc.) oraz aplikacje i platformy social media (14 proc.), przede wszystkim Facebook i X (d. Twitter). Pozostałe media tradycyjne pełniły raczej funkcję uzupełniającą w stosunku do telewizji i źródeł internetowych. Radio jako podstawowe źródło informacji wskazało 10 proc. badanych, a prasę 7 proc. Co ciekawe, zauważalna część respondentów (nieco ponad 2 proc.) jako źródło informacji wskazała spersonalizowane konta w mediach społecznościowych powiązane z konkretnymi organizacjami lub osobami.
